Evropska unija otvorila je nove pozive u okviru programa MEDIA za 2026. godinu, kroz koje će za razvoj evropskog audiovizuelnog sektora biti dostupno više od 150 miliona eura. Riječ je o jednom od najvažnijih evropskih instrumenata podrške filmskoj, televizijskoj i digitalnoj produkciji, distribuciji i inovacijama u kreativnim industrijama.
Nova sredstva namijenjena su finansiranju razvoja filmova i serija, međunarodne distribucije evropskih audiovizuelnih djela, stručnog usavršavanja profesionalaca, podrške festivalima, kinomrežama, video igrama, kao i projektima koji razvijaju inovativne digitalne alate i poslovne modele. Poseban fokus stavljen je na umjetnu inteligenciju, virtualne svjetove i nove oblike digitalne produkcije.
Među najznačajnijim pozivima izdvajaju se programi za razvoj televizijskih i online sadržaja vrijedni 22 miliona eura, evropsku filmsku distribuciju sa budžetom od 34 miliona eura, prekograničnu distribuciju filmova kroz program „Films on the Move“ vrijedan 21 milion eura, te razvoj video igara i imerzivnih sadržaja za koji je osigurano 10 miliona eura.
Prilika i za Bosnu i Hercegovinu
Iako se često smatra da su ovakvi fondovi rezervisani za velike evropske produkcijske centre, značajan dio programa dostupan je i organizacijama iz Bosne i Hercegovine. Ministarstvo civilnih poslova BiH nedavno je objavilo pregled otvorenih MEDIA poziva za 2026. godinu i pozvalo domaće producente, distributere, kinoprikazivače i druge aktere audiovizuelne industrije da se uključe u evropske programe finansiranja.
Posebno zanimljiv za domaće produkcijske kuće mogao bi biti poziv „European Mini-Slate Development“, koji podržava razvoj dva do tri audiovizuelna projekta i namijenjen je nezavisnim produkcijskim kompanijama, uključujući i one iz zemalja sa manjim audiovizuelnim kapacitetima. Vrijednost pojedinačnih grantova kreće se od 60.000 do 310.000 eura.
Otvoreni su i pozivi za međunarodnu prodaju evropskih filmova, razvoj mreža evropskih kina te prekograničnu distribuciju filmova, što bi moglo biti značajno za domaće distributere i kinoprikazivače koji žele proširiti saradnju sa evropskim partnerima.
Jačanje konkurentnosti sektora
Program MEDIA godinama predstavlja jedan od ključnih izvora podrške evropskoj filmskoj i televizijskoj industriji. Cilj novih poziva je povećati međunarodnu konkurentnost evropskog sadržaja, podstaći saradnju između država i omogućiti lakši pristup tržištima za manje produkcijske kompanije.
Za Bosnu i Hercegovinu, čiji audiovizuelni sektor posljednjih godina bilježi međunarodne uspjehe kroz festivalske nastupe i koprodukcije, novi pozivi predstavljaju priliku za dodatni razvoj produkcijskih kapaciteta, pristup evropskim partnerstvima i osiguravanje finansijskih sredstava za nove projekte.
Stručnjaci ističu da će posebno važni biti programi koji podržavaju digitalnu transformaciju, razvoj inovativnih alata i primjenu umjetne inteligencije u kreativnim industrijama, budući da upravo te oblasti postaju jedan od glavnih pokretača promjena u evropskom audiovizuelnom sektoru.
Značajna podrška i za dokumentarne filmove
Novi pozivi u okviru programa MEDIA 2026 donose važne mogućnosti i za autore i producente dokumentarnih filmova. Evropska komisija i ove godine prepoznaje dokumentarni sektor kao jednu od ključnih oblasti audiovizuelne industrije, pa su dokumentarni projekti uključeni u više programa finansiranja, od razvoja i koprodukcije do televizijske i online distribucije.
Podršku mogu ostvariti kreativni dokumentarni filmovi namijenjeni kinodistribuciji, televizijskom emitovanju ili digitalnim platformama. U okviru programa za razvoj projekata i međunarodne koprodukcije prihvatljivi su dugometražni dokumentarni filmovi, dokumentarne serije, kao i inovativni dokumentarni projekti namijenjeni digitalnim i imerzivnim platformama.
Posebno je značajan poziv „TV and Online Content“, za koji je u 2026. godini osiguran budžet od 22 miliona eura. Program podržava produkciju kreativnih dokumentarnih filmova i serija koje imaju potencijal za međunarodnu distribuciju i uključuju saradnju emitera ili platformi iz više evropskih zemalja. Za dokumentarne projekte predviđen je poseban dio budžeta, što dodatno potvrđuje važnost ovog sektora u evropskoj audiovizuelnoj politici.
Za producente iz Bosne i Hercegovine ovo predstavlja priliku za razvoj projekata kroz evropske koprodukcije, pronalaženje međunarodnih partnera i osiguravanje sredstava za pripremu i realizaciju dokumentarnih filmova. S obzirom na dugu tradiciju dokumentarnog stvaralaštva u BiH i uspjehe domaćih autora na međunarodnim festivalima, novi MEDIA pozivi mogli bi doprinijeti daljem jačanju prisustva bosanskohercegovačkih dokumentaraca na evropskoj sceni.
Darko Udovičić
Foto naslovna: Wolrider YURTSEVEN Pexels
FOTO VIDEO INFO 