Razgovori sa profesionalcima: Đani Pervan, muzički producent

Danas sam razgovarao o muzičkoj produkciji sa iskusnim muzičkim producentom i aranžerom iz Sarajeva Đanijem Pervanom. Naš sagovornik ima veliko iskustvo od Sarajeva do Pariza. Od muzičara (bubnjara) u nekoliko popularnih grupa kao što su Letu Štuke, Rundek Cargo orkestar, Zabranjeno Pušenje, SKROZ, Major, Ođila, Plavi Orkestar, pa sve do svojih producentskih i koproducentskih projekata sa grupom Letu štuke, pjevačicom Natali Dizdar, Rundek Cargo orkestrom, R.E.M… Đani je na nekim od ovih projekata bio i aranžer i kompozitor. Sarađivao je sa producentskim kućama i izdavačima kao što su Piranha Germany/Menart Croatia, Menart Record label i Warner Music Group. Dobitnik je nagrade “Davorin” 2006. sa grupom Letu Štuke, i “Zlatna Koogla” 2009. za produkciju albuma “Proteini i ugljikohodrati”, takođe Letu Štuke.

Možeš li mi ispričati šta je tačno muzički producent, a šta aranžer?

Muzički producent ima zadatak da realizuje audio snimak muzičkog djela – kompozicije i da u tu svrhu angažuje sve što je potrebno da se postigne što bolji rezultat u suradnji sa autorima i kompozitorima ili muzičkom grupom ako se radi o bendu, također i sa izdavačem ako postoji već unaprijed potpisan ugovor za izdavanje. 

Muzički producent ne mora da bude aranžer jer je to posebna vještina, ali u skladu sa svojim sposobnostima može učestvovati u aranžmanu. U slučaju bendova koji već sami aranžiraju svoju muziku ako za to ima potrebe može pomoći u pronalaženju aranžmanskih rješenja ili angažovati vanjskog aranžera.

Muzički producent je između ostalog odgovoran da organizira snimanje, na primjer određuje koji studio i koja oprema i koji inžinjer snimatelj tona bi bio dobar za projekat ili miks i mastering inžinjer sve do finalnog proizvoda.  Osnovni zadatak je da se muzičko djelo realizuje kvalitetno i da na najbolji način prenese ono što su autori ili bend imali na umu u procesu stvaranja. 

Producent treba da se pobrine i za to da uslovi za snimanje budu ugodni, stimulativni i da kreativno potpomažu rad učesnika u projektu, izvođača ili bendova. Da pomogne u prevazilaženju eventualnih psiholoških negativnih dešavanja poput treme, anksioznosti, kreativne blokade ili sličnih pojava vrlo čestih prilikom snimanja u studijskim uslovima posebno kod manje iskusnih muzičara

Ponekad muzički producent pronalazi izdavača za projekte ali uglavnom biva obrnuto, da izdavači ili direktno autori i bendovi angažuju muzičkog producenta kojeg smatraju adekvatnim za projekat. Neki muzički producenti imaju i svoje izdavačke kuće – labels-e, te pronalaze sami talente koje onda i produciraju i izdaju ili pronalaze veće izdavačke kuće sa kojima onda rade posebne ko-produkcijske ugovore.

 Da li su ova dva zanimanja – muzički producent i aranžer –  nužno povezana?

Aranžerski posao je striktno vezan za instrumentaciju samog djela odnosno kompozicije.

Neki aranžiraju muziku za klasične orkestre tipa gudačke i simfonijske orkestre a neki se bave aranžiranjem tzv. pop muzike i programiranjem elektronskih instrumenata i sve izmedju toga. 

Za ovu prvu disciplinu je dobrodošla klasična muzička naobrazba i poznavanje notacija i osobina klasičnih instrumenata za koje se onda aranžman može raspisati na notnom papiru ili uz pomoć specijaliziranih kompjuterskih aplikacija. Kažem da je klasično obrazovanje dobrodošlo a ne obavezno jer postoje i jako talentirani neškolovani aranžeri koji su u stanju da pišu vrlo kvalitetne aražmane za orkestre, mada nema ih mnogo. 

Za aranžiranje moderne “pop” muzike i svih žanrova i podžanrova koji uključuju elektronske instrumente i korištenje gotovih beatova i semplova sve se najčešće realizuje uz pomoć kompjutera i tu nije toliko važno da li aranžer ima muzičko obrazovanje sve dotle dok je u stanju da realizuje instrumentaciju koja odgovara djelu i doprinosi na kreativan i zanimljiv način. Takvi aranžeri su najčešće i sami kompozitori i beat makeri.

U aranžiranje spada izbor instrumenata, beatova, semplova ili bilo kakvih zvukova koji čine kompoziciju, šta sviraju i kada, harmonizaciju i ritam te strukturu same kompozicije – njene dijelove i njihov redoslijed koji se može aranžmanom izmijeniti u odnosu na originalnu ideju.

Kako ti funkcionišeš? Šta ti sve treba za ova dva posla ?

Često su muzički producenti i sami muzičari i aranžeri jer imaju kapacitet i znanje potrebno za to, ali ne moraju biti ni jedno ni drugo. Ja vrlo često učestvujem i kao aranžer i muzičar na kompozicijama koje produciram. Vrlo je praktično kada treba dodati neki instrument a producent je u stanju da ga dovoljno dobro svira i u mogućnosti je da ga odmah i usnimi. 

Tu dolazimo do potrebe za studijskom audio opremom mada muzički producent u biti ne mora biti vlasnik studija niti studijske opreme jer angažuje saradnike i studijske prostorije koje imaju sve što je potrebno.

Ja najčešće usnimavam u velikom studiju a materijal dorađujem, editujem i dosnimavam neke elemente kod kuće ili kod kolega koji imaju još bolje uslove za snimanje odredjenih instrumenata.  Zatim materijal obično miksam u svom kućnom studiju koji je dobro opremljen za taj zadatak i najčešće šaljem na finalni mastering kolegi u studio u Njemačkoj sa kojim već imam dugogodišnju saradnju. 

To je proces koji se stalno mijenja i ponekad se desi da radim i kao tonski snimatelj, muzičar, miks inžinjer i mastering inžinjer na projektima koje produciram. U vrijeme dok sam aktivno svirao u bendovima koje sam producirao onda je zadataka bilo još i više.

Autor: Darko Udovičić